Η Σήραγγα του Ευφράτη: Το Χαμένο Θαύμα της Αρχαίας Βαβυλώνας

Πιστεύετε ότι οι υποποτάμιες σήραγγες είναι εφεύρεση του 19ου αιώνα; Η Αρχαία Βαβυλώνα ανατρέπει όσα ξέραμε, κρύβοντας στα σπλάχνα της τη Σήραγγα του Ευφράτη – ένα ασύλληπτο επίτευγμα αρχαίας μηχανικής που κατασκευάστηκε 4.000 χρόνια πριν από τη σύγχρονη εποχή.

Ο ιστορικός ποταμός Ευφράτης: Κάτω από τα νερά του κρύβεται ένα από τα μεγαλύτερα μηχανικά μυστικά της αρχαιότητας.

Η Σήραγγα του Ευφράτη: Το Άγνωστο Μηχανικό Θαύμα της Αρχαίας Βαβυλώνας

Όταν σκεφτόμαστε τις πρώτες υποθαλάσσιες ή υποποτάμιες σήραγγες στη σύγχρονη ιστορία, το μυαλό μας πηγαίνει στη διάσημη σήραγγα του Τάμεση στο Λονδίνο, η οποία ολοκληρώθηκε το 1843 από τον Marc Brunel. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι η ανθρωπότητα είχε επιτύχει αυτό το ασύλληπτο κατασκευαστικό κατόρθωμα περισσότερα από 4.000 χρόνια νωρίτερα. Στην καρδιά της αρχαίας Μεσοποταμίας, κάτω από την κοίτη του ορμητικού ποταμού Ευφράτη, βρισκόταν η Σήραγγα του Ευφράτη (Euphrates Tunnel), η πρώτη καταγεγραμμένη υποποτάμια σήραγγα στην παγκόσμια

ιστορία.

Το μνημειώδες αυτό έργο κατασκευάστηκε στη Βαβυλώνα, περίπου μεταξύ του 2180 και 2160 π.Χ., προκειμένου να ενώσει τα δύο μεγάλα βασιλικά παλάτια που βρίσκονταν στις αντίθετες όχθες του ποταμού. Μέχρι τότε, η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών της πόλης γινόταν αποκλειστικά με βάρκες, γεγονός που καθιστούσε τη μετακίνηση αργή και ευάλωτη σε περιόδους εχθροπραξιών ή έντονης κακοκαιρίας. Η απόφαση για την κατασκευή της σήραγγας άλλαξε για πάντα τη στρατηγική και την αρχιτεκτονική δομή της θρυλικής πρωτεύουσας.

Η Βασίλισσα Σεμίραμις και η Εκτροπή ενός Ορμητικού Ποταμού

Πώς η αρχαία τεχνολογία δάμασε τη ροή των υδάτων

Η κύρια ιστορική πηγή για αυτό το επίτευγμα προέρχεται από τον αρχαίο Έλληνα ιστορικό Διόδωρο τον Σικελιώτη στο έργο του «Ιστορική Βιβλιοθήκη», ο οποίος βασίστηκε στις προγενέστερες χαμένες αναφορές του Κτησία. Σύμφωνα με τον Διόδωρο, η κατασκευή αποδίδεται στη μυθική βασίλισσα Σεμίραμις (αν και ορισμένοι σύγχρονοι ιστορικοί τη συνδέουν με μεταγενέστερες περιόδους της Νεο-Βαβυλωνιακής Αυτοκρατορίας και τη βασίλισσα Νίτωκρι).

Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της σήραγγας ήταν εξαιρετικά τολμηρή και ονομάζεται σήμερα «cut-and-cover» (εκσκαφή και επικάλυψη). Καθώς ήταν αδύνατο να σκάψουν κάτω από το νερό με τα μέσα της εποχής, οι Βαβυλώνιοι μηχανικοί επέλεξαν να... εξαφανίσουν προσωρινά τον ποταμό! Για τον σκοπό αυτό, κατασκεύασαν μια τεράστια τεχνητή λίμνη ή εκτροπή, σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων έξω από την πόλη, κατά τη διάρκεια της ξηρής περιόδου του καλοκαιριού. Μόλις το φράγμα άνοιξε, τα νερά του Ευφράτη διοχετεύθηκαν στην τεχνητή λεκάνη, αφήνοντας την κοίτη του ποταμού μέσα στη Βαβυλώνα εντελώς στεγνή.

Η Ανατομία της Κατασκευής: Τούβλα, Άσφαλτος και Χαλκός

Ο τρόπος στεγανοποίησης που άντεξε στην πίεση του νερού

Με την κοίτη του ποταμού στεγνή, χιλιάδες εργάτες ξεκίνησαν αμέσως τις ανασκαφές, σκάβοντας μια βαθιά τάφρο κατά μήκος του πυθμένα. Μέσα σε αυτή την τάφρο, έχτισαν μια μνημειώδη σήραγγα από οπτόπλινθους (ψημένα τούβλα), η οποία είχε πλάτος 15 πόδια (4,5 μέτρα) και ύψος 12 πόδια (3,6 μέτρα), επιτρέποντας την άνετη διέλευση πεζών αλλά και βασιλικών αρμάτων.

Σχετικό Άρθρο:

Διαβάστε επίσης: Λόφος Whitechapel: Το Χαμένο Μυστήριο του Λονδίνου​.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους αρχαίους μηχανικούς ήταν η στεγανοποίηση. Αν το νερό εισχωρούσε από τους αρμούς, η δομή θα κατέρρεε ακαριαία μόλις ο ποταμός επέστρεφε. Για να το αποτρέψουν αυτό, οι Βαβυλώνιοι χρησιμοποίησαν ένα υλικό στο οποίο είχαν τεράστια παράδοση: το φυσικό άσφαλτο (bitumen). Κάλυψαν ολόκληρη την εξωτερική και εσωτερική επιφάνεια της σήραγγας με ένα παχύ, αδιάβροχο στρώμα θερμής ασφάλτου. Σύμφωνα με τον Διόδωρο, οι τοίχοι είχαν πάχος είκοσι τούβλων, ενώ οι πύλες στις δύο εξόδους, που κατέληγαν στα υπόγεια των παλατιών, ήταν κατασκευασμένες από συμπαγή ορείχαλκο, απαιτώντας ειδικούς μηχανισμούς για να ανοίξουν.

Ένα Χαμένο Θαύμα της Αρχαιολογίας

Γιατί η σήραγγα παραμένει κρυμμένη κάτω από το έδαφος του Ιράκ

Μόλις ολοκληρώθηκε η οικοδόμηση και η στεγανοποίηση της σήραγγας —μια διαδικασία που σύμφωνα με τις πηγές διήρκεσε μόλις 26 ημέρες— οι εργάτες κατέστρεψαν το προσωρινό φράγμα. Ο Ευφράτης επέστρεψε με ορμή στη φυσική του κοίτη, κυλώντας πάνω από την οροφή της σήραγγας, ενώ από κάτω οι βασιλείς της Βαβυλώνας μετακινούνταν με απόλυτη ασφάλεια και μυστικότητα.

Δυστυχώς, σε αντίθεση με άλλα μνημεία της Βαβυλώνας όπως τα τείχη ή η πύλη της Ιστάρ, η σήραγγα του Ευφράτη δεν έχει ανασκαφεί πλήρως ή ταυτοποιηθεί με ακρίβεια από τη σύγχρονη αρχαιολογική σκαπάνη. Η αλλαγή της πορείας του ποταμού Ευφράτη στο πέρασμα των αιώνων, σε συνδυασμό με την άνοδο του υδροφόρου ορίζοντα και την πολιτική αστάθεια στην περιοχή του σύγχρονου Ιράκ, κρατά αυτό το απίστευτο μνημείο της αρχαίας μηχανικής θαμμένο κάτω από τόνους λάσπης και νερού, ως έναν από τους πιο γοητευτικούς «χαμένους» θησαύρους του αρχαίου κόσμου.

Αρχική πηγή είδησης: Amusing Planet (Εμπλουτισμένο με ιστορικά στοιχεία από την «Ιστορική Βιβλιοθήκη» του Διοδώρου Σικελιώτη και ακαδημαϊκές μελέτες για την αρχιτεκτονική της αρχαίας Μεσοποταμίας).