Halloween: Η αληθινή ιστορία πίσω από το Ιερό Βράδυ

Πίσω από τις σύγχρονες μεταμφιέσεις, τις κολοκύθες και τα κεράσματα του Halloween κρύβεται μια ιστορία χιλιάδων ετών που ξεκινά από το Samhain, την αρχαία κέλτικη γιορτή για το τέλος της συγκομιδής, κατά την οποία οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα όρια ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών γίνονταν εντελώς αόρατα.

Halloween: Η αληθινή ιστορία πίσω από το Ιερό Βράδυ

Το Halloween, που γιορτάζεται στις 31 Οκτωβρίου... διαμορφώθηκε από Ευρωπαίους μετανάστες Newsbomb.

Η σύγχρονη αμερικανική εκδοχή που κυριαρχεί παγκοσμίως αποτελεί εξέλιξη εθίμων που μετέφεραν οι Ευρωπαίοι μετανάστες στον Νέο Κόσμο. Για να κατανοήσουμε όμως το πραγματικό νόημα της γιορτής, πρέπει να ανατρέξουμε στην εποχή των αρχαίων Κελτών και στις δικές τους δοξασίες για τη μετάβαση των εποχών.

Το κελτικό Samhain και η πύλη των πνευμάτων

Ο αρχικός πυρήνας του Halloween βρίσκεται στο αρχαίο κελτικό έθιμο του Samhain (Σόουιν), μια λέξη που στην παλαιά ιρλανδική γλώσσα μεταφράζεται κυριολεκτικά ως «το τέλος του καλοκαιριού». Η γιορτή αυτή σηματοδοτούσε τη λήξη της συγκομιδής και την αρχή του σκοτεινού, κρύου χειμώνα, ο

οποίος για τους Κέλτες ταυτιζόταν με το νέο έτος και τον ανθρώπινο θάνατο.

Οι Κέλτες πίστευαν ότι τη νύχτα της 31ης Οκτωβρίου, το όριο ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών γινόταν αόρατο. Θεωρούσαν ότι τα πνεύματα επέστρεφαν στη Γη, προκαλώντας καταστροφές στις σοδειές. Για να προστατευτούν, οι ιερείς (Δρυΐδες) άναβαν γιγάντιες ιερές φωτιές, ενώ οι κάτοικοι μεταμφιέζονταν με δέρματα ζώων για να παραπλανήσουν και να τρομάξουν τα κακά πνεύματα.

Οι ρωμαϊκές επιρροές: Φεράλια και η θεά Πομόνα

Όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέκτησε τα κελτικά εδάφη, δύο ρωμαϊκές γιορτές ενσωματώθηκαν στο Samhain. Η πρώτη ήταν η Φεράλια (Feralia), μια ημέρα στα τέλη Φεβρουαρίου κατά την οποία οι Ρωμαίοι τιμούσαν τη μνήμη των νεκρών τους, αφήνοντας προσφορές, κρασί και στεφάνια πάνω στους τάφους των προγόνων τους για να καλοπιάσουν τις ψυχές.

Η δεύτερη γιορτή ήταν αφιερωμένη στην Πομόνα (Pomona), τη ρωμαϊκή θεά των φρούτων, των δέντρων και της αφθονίας. Το βασικό σύμβολο της θεάς Πομόνας ήταν το μήλο. Αυτή η ρωμαϊκή παράδοση εξηγεί την προέλευση του κλασικού παιχνιδιού "bobbing for apples", όπου οι συμμετέχοντες προσπαθούν να πιάσουν μήλα από μια λεκάνη με νερό χρησιμοποιώντας μόνο το στόμα τους, ένα έθιμο που θεωρούνταν προάγγελος γάμου.

Διαβάστε επίσης: Σύγχρονος Ιωνάς: Ο ατρόμητος φαλαινοθήρας που παγιδεύτηκε για 3 μέρες στα σπλάχνα ενός κήτους

Η χριστιανική επικράτηση και η ετυμολογία

Με την εξάπλωση του Χριστιανισμού, η Εκκλησία μετέφερε τη γιορτή των Αγίων Πάντων (All Hallows' Day) την 1η Νοεμβρίου. Η προηγούμενη νύχτα ονομάστηκε All Hallows' Eve (Παραμονή των Αγίων Πάντων), η οποία με τη σκωτική σύντμηση της λέξης "eve" σε "e'en", διαμορφώθηκε ιστορικά στο σημερινό Hallowe'en ή Halloween, που σημαίνει «Ιερό Βράδυ».

Από τα γογγύλια στις κολοκύθες και το Souling

Το πασίγνωστο έθιμο της σκαλιστής κολοκύθας (Jack-o'-lantern) βασίζεται στον ιρλανδικό θρύλο του Stingy Jack, ενός πονηρού άνδρα που παγίδευσε τον διάβολο. Όταν πέθανε, η ψυχή του καταδικάστηκε να περιπλανιέται στο σκοτάδι κρατώντας ένα αναμμένο κάρβουνο μέσα σε ένα σκαλισμένο γογγύλι (γογγυλοκράμβη).

Οι Κέλτες σκάλιζαν παραδοσιακά γογγύλια ή πατάτες για να διώχνουν τα πνεύματα. Όταν όμως το έθιμο μεταφέρθηκε στη Βόρεια Αμερική, οι αποίκοι ανακάλυψαν ότι οι κολοκύθες, οι οποίες υπήρχαν σε τεράστια αφθονία το φθινόπωρο, ήταν πολύ μεγαλύτερες και σκαλίζονταν πολύ πιο εύκολα, αντικαθιστώντας οριστικά τα γογγύλια.

Η εξέλιξη του Trick or Treat

Το γνωστό «φάρσα ή κέρασμα» προέρχεται από το μεσαιωνικό βρετανικό έθιμο του Souling (Προσευχή για τις ψυχές) κατά την Ημέρα των Ψυχών στις 2 Νοεμβρίου. Φτωχοί άνθρωποι και παιδιά γύριζαν από σπίτι σε σπίτι, προσφέροντας προσευχές για τους νεκρούς της οικογένειας με αντάλλαγμα ένα «κέικ ψυχής» (soul cake), ένα μικρό γλυκό με μπαχαρικά και σταφίδες.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την ιστορία του Halloween

Πότε πέφτει το Halloween και ποια είναι η προέλευσή του;

Το Halloween γιορτάζεται σταθερά κάθε χρόνο στις 31 Οκτωβρίου. Όπως αναφέρει η ιστορική αναδρομή στο Newsbomb, η γιορτή έχει τις ρίζες της στο αρχαίο κελτικό έθιμο Samhain, το οποίο σηματοδοτούσε το τέλος του καλοκαιριού και την αρχή του νέου έτους για τους Κέλτες.

Από πού προέρχεται η λέξη Halloween;

Η λέξη προέρχεται από τη χριστιανική φράση All Hallows' Eve, που σημαίνει η «Παραμονή των Αγίων Πάντων» (καθώς η γιορτή των Αγίων Πάντων τιμάται την 1η Νοεμβρίου). Με το πέρασμα των αιώνων, η φράση αυτή συντομεύτηκε στη Σκωτία και πήρε τη σημερινή της μορφή.

Γιατί χρησιμοποιούμε κολοκύθες αντί για γογγύλια σήμερα;

Παραδοσιακά στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, οι άνθρωποι σκάλιζαν γογγύλια και πατάτες για να διώχνουν τα κακά πνεύματα, βασισμένοι στον θρύλο του Stingy Jack. Όταν το έθιμο μεταφέρθηκε στην Αμερική, οι μετανάστες χρησιμοποίησαν τις κολοκύθες επειδή υπήρχαν σε τεράστια αφθονία το φθινόπωρο και ήταν πολύ πιο εύκολες στο σκάλισμα.