Βιλκαμπάμπα: Πώς Ανακαλύφθηκε η Αυθεντική Χαμένη Πόλη των Ίνκας

 Η Βιλκαμπάμπα υπήρξε το τελευταίο καταφύγιο και η κρυφή πρωτεύουσα της Μεσοαμερικής. Πώς οι εξερευνητές εντόπισαν τη Χαμένη Πόλη των Ίνκας, λύνοντας ένα από τα μεγαλύτερα αρχαιολογικά αινίγματα της παγκόσμιας ιστορίας.

Ο Πραγματικός «Ιντιάνα Τζόουνς» που Ανακάλυψε το Τελευταίο Καταφύγιο των Ίνκας

Η Βιλκαμπάμπα (Vilcabamba), η τελευταία κρυφή πρωτεύουσα και το απόλυτο οχυρό της αυτοκρατορίας των Ίνκας, αποτελούσε για αιώνες,το «Άγιο Δισκοπότηρο» της παγκόσμιας αρχαιολογίας. Όπως αναλύεται στο εκτενές αφιέρωμα του BBC Culture, η τοποθεσία αυτή παρέμενε χαμένη μέσα στα πυκνά, νεφελώδη δάση των περουβιανών Άνδεων, τροφοδοτώντας θρύλους για αμύθητους χρυσούς θησαυρούς. Η ιστορία της ανακάλυψής της είναι γεμάτη με επιστημονικές πλάνες, γεωγραφικές προκλήσεις και τη δράση τολμηρών εξερευνητών που ενέπνευσαν τη δημιουργία του κινηματογραφικού Ιντιάνα Τζόουνς.

Η ανάγκη για τη δημιουργία της Βιλκαμπάμπα γεννήθηκε το 1536. Μετά την αποτυχία του βασιλιά Μάνκο Ίνκα να ανακαταλάβει την πρωτεύουσα Κούσκο από τους Ισπανούς κονκισταδόρες, οδήγησε τον ηττημένο λαό του βαθιά στα βουνά. Εκεί, σε μια απομονωμένη περιοχή, οι Ίνκας έχτισαν από το μηδέν μια νέα, εξόριστη πρωτεύουσα. Μετέφεραν τους ιερούς χρυσούς θησαυρούς τους, τα

θρησκευτικά είδωλα και τις πολύτιμες μούμιες των προγόνων τους, δημιουργώντας ένα κέντρο ανταρτοπολέμου που κράτησε ζωντανή την αντίσταση για σχεδόν 40 χρόνια. Το 1572, οι Ισπανοί κατάφεραν τελικά να εισβάλουν, όμως οι Ίνκας πυρπόλησαν την πόλη και διέφυγαν, αφήνοντας τα ερείπια να καταβροχθιστούν από την αμείλικτη ζούγκα του Αμαζονίου.

Το Μάτσου Πίτσου και η Μεγάλη Πλάνη του Hiram Bingham

Το μυστήριο της χαμένης πόλης φάνηκε να λύνεται το 1911. Ο Αμερικανός καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Γέιλ, Hiram Bingham III, πραγματοποίησε μια ιστορική αποστολή στις Άνδεις και έφερε στο φως τα εντυπωσιακά ερείπια του Μάτσου Πίτσου. Ο Bingham, επηρεασμένος από τις τοπικές διηγήσεις και τα αρχαία χρονικά, δήλωσε με απόλυτη βεβαιότητα ότι είχε ανακαλύψει την αρχαία Βιλκαμπάμπα. Η πεποίθησή του αυτή έγινε παγκοσμίως δεκτή και για τον επόμενο μισό αιώνα το Μάτσου Πίτσου έφερε τον τίτλο της «Χαμένης Πόλης των Ίνκας».

Ωστόσο, η σύγχρονη αρχαιολογική έρευνα απέδειξε ότι ο Bingham είχε κάνει ένα τεράστιο λάθος. Το Μάτσου Πίτσου δεν ήταν ένα πολεμικό καταφύγιο εξορίας, αλλά ένα πολυτελές βασιλικό κτήμα και θρησκευτικό κέντρο που είχε χτιστεί για τον αυτοκράτορα Πατσακούτι, πολύ πριν από την ισπανική εισβολή. Το πιο ειρωνικό στοιχείο της ιστορίας, το οποίο συχνά παραλείπεται, είναι ότι κατά την αποστολή του το 1911, οι ντόπιοι οδηγοί είχαν μεταφέρει τον Bingham στην πραγματική τοποθεσία της χαμένης πόλης, στο Εσπίριτου Πάμπα (Espíritu Pampa). Όμως, αντιμέτωπος με καταρρακτώδεις βροχές, έλλειψη τροφίμων και την ανταρσία των αχθοφόρων του, ο Bingham έφυγε βιαστικά, ονομάζοντας το σημείο υποτιμητικά «Trombone Pampa».

Gene Savoy: Ο Πραγματικός «Ιντιάνα Τζόουνς» της Ζούγκλας

Η ανατροπή ήρθε τον Αύγουστο του 1964 από έναν άλλο Αμερικανό εξερευνητή, τον 37χρονο Gene Savoy. Ο Savoy, ένας αντισυμβατικός ερευνητής από το Πόρτλαντ του Όρεγκον, αμφισβήτησε ανοιχτά τη θεωρία του Γέιλ. Μαζί με τον Περουβιανό συνεργάτη του, Antonio Santander Caselli, διείσδυσε στα πιο απροσπέλαστα σημεία των περουβιανών δασών, περίπου 60 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Μάτσου Πίτσου.

Η αποστολή αντιμετώπισε τεράστια εμπόδια, καθώς οι ντόπιοι ιθαγενείς αρνούνταν αρχικά να τους καθοδηγήσουν. Φοβούνταν έναν αρχαίο φυλετικό θρύλο, σύμφωνα με τον οποίο οι θεοί θα θανάτωναν οποιονδήποτε αποκάλυπτε τα μυστικά της ιερής πεδιάδας. Μετά από επίμονες προσπάθειες, ο Savoy κατάφερε να φτάσει στα καλυμμένα από βρύα ερείπια του Εσπίριτου Πάμπα, που μεταφράζεται ως η «Πεδιάδα των Πνευμάτων». Τα ευρήματα ήταν συγκλονιστικά: μια αρχαία πόλη απλωμένη σε τρία μεγάλα ορεινά οροπέδια, με την έκταση του πρώτου και μόνο οροπεδίου να είναι τετραπλάσια από εκείνη του Μάτσου Πίτσου.

Τα Ισπανικά Κεραμίδια ως Αδιάψευστη Επιστημονική Απόδειξη

Για να γίνει αποδεκτή μια τέτοια ανακάλυψη από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, ο Savoy χρειαζόταν χειροπιαστές αποδείξεις. Η ελληνική ειδησεογραφία συχνά παραλείπει την πιο κρίσιμη τεχνική λεπτομέρεια της ανακάλυψης: την εύρεση ισπανικών κεραμιδιών στέγης (roof tiles) ανάμεσα στα ερείπια των κτιρίων από γρανίτη και ασβεστόλιθο.

Σχετικό Άρθρο:

Διαβάστε επίσης: Η Σήραγγα του Ευφράτη: Το Χαμένο Θαύμα της Αρχαίας Βαβυλώνας

Η παρουσία αυτών των ευρωπαϊκών κεραμιδιών ήταν το «κλειδί» της ταυτοποίησης. Απέδειξε ότι οι κάτοικοι αυτού του οικισμού είχαν έρθει σε άμεση επαφή με τους Ισπανούς κατακτητές και είχαν υιοθετήσει τις δικές τους αρχιτεκτονικές τεχνικές δόμησης κατά τη διάρκεια της εξορίας τους. Κανένα άλλο αρχαιολογικό site των Ίνκας, συμπεριλαμβανομένου του Μάτσου Πίτσου, δεν διέθετε τέτοια στοιχεία. Αυτό επιβεβαίωσε πέρα από κάθε αμφιβολία ότι το Εσπίριτου Πάμπα ήταν η αυθεντική, ιστορική Βιλκαμπάμπα.

Η Θρυλική Αποστολή του BBC και η Σύνδεση με τον David Attenborough

Μόλις έξι εβδομάδες μετά την ανακοίνωση του Savoy, η είδηση προκάλεσε το ενδιαφέρον του βρετανικού τηλεοπτικού δικτύου BBC. Ένα ειδικό συνεργείο στάλθηκε στο Περού για να καταγράψει τα ευρήματα με κινηματογραφική κάμερα, κάτι που συνέβαινε για πρώτη φορά μετά από 400 χρόνια απομόνωσης της περιοχής. Η αποστολή αυτή είχε ακραίο βαθμό επικινδυνότητας: οι ερευνητές ταξίδεψαν με φουσκωτές λέμβους σε ορμητικά ποτάμια – όπου και ανατράπηκαν –, ανέβηκαν κατακόρυφες πλαγιές με μουλάρια και άνοιξαν δρόμο με μαχαίρια μέσα στην αδιάβατη ζούγκλα.

Αυτό που κάνει την αποστολή του BBC ακόμη πιο σημαντική είναι η σύνδεσή της με κορυφαίες προσωπικότητες. Το συνεργείο, με επικεφαλής τον σκηνοθέτη Tony Morrison, πραγματοποίησε τα γυρίσματα για τη θρυλική σειρά ντοκιμαντέρ "Adventure". Τη συγκεκριμένη σειρά παρουσίαζε ο νεαρός τότε – και μετέπειτα κορυφαίος φυσιοδίφης του πλανήτη – Sir David Attenborough. Το φιλμ που δημιουργήθηκε λειτούργησε ως η πρώτη οπτική, επιστημονική καταγραφή που επιβεβαίωσε τους ισχυρισμούς του Savoy στο παγκόσμιο κοινό.

Η Ανεκτίμητη Αρχαιολογική Κληρονομιά του Gene Savoy

Ο Gene Savoy, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2007, δεν σταμάτησε τη δράση του στη Βιλκαμπάμπα. Παρά το γεγονός ότι δεν ήταν ακαδημαϊκός αρχαιολόγος, η συμβολή του στην εξερεύνηση του Περού θεωρείται ανεκτίμητη. Στις επόμενες δεκαετίες, ηγήθηκε δεκάδων αποστολών και πιστώνεται με την ανακάλυψη περισσότερων από 40 αρχαίων πόλεων και οικισμών προ-ινκαϊκών πολιτισμών.

Μεταξύ των μεγαλύτερων επιτυχιών του συγκαταλέγεται η ανακάλυψη του Gran Pajatén το 1965, μιας εντυπωσιακής οχυρωμένης πόλης του πολιτισμού των Chachapoyas, καθώς και του Gran Vilaya το 1985. Το Gran Vilaya αποδείχθηκε ότι ήταν ένα τεράστιο συγκρότημα που περιλαμβάνει περισσότερες από 24.000 λίθινες δομές, απλωμένες σε μια τεράστια έκταση στην καρδιά των Άνδεων. Η φράση του Savoy, «Θα προτιμούσα να πεθάνω εκεί έξω παρά να μην εξερευνώ», αποτύπωσε πλήρως το πάθος ενός ανθρώπου που δικαίως κέρδισε τον τίτλο του πραγματικού Ιντιάνα Τζόουνς.

Αρχική πηγή: newsbomb, εμπλουτισμένο με στοιχεία από το BBC Culture